Het menselijk denken gemeten
De één denkt in grote lijnen, de ander let op de details. De één is gericht op het bereiken van doelen, de ander op het oplossen van problemen. De één wil essenties en principes weten, de ander is bezig met praktijktoepassingen.
Die denkgewoonten — metaprogramma’s — zijn niet willekeurig. Ze bepalen hoe iemand informatie verwerkt, beslissingen neemt en in actie komt. MindSonar meet ze.
Clare W. Graves, de grondlegger van Spiral Dynamics, verwoordde het al:
“Those who have tried to develop instruments have based them on what people think, which is not the proper base for assessment devices. They should be based on how they think, how they do what they do, and how they believe what they believe.”
MindSonar meet niet wat iemand denkt, maar hoe iemand denkt. Een soort röntgenapparaat voor het denken. Of preciezer: sonar. Sonar toont waar objecten op de zeebodem liggen, maar het vereist deskundige interpretatie om te begrijpen wat die objecten precies zijn. Zo werkt MindSonar ook.
Denkstijlen, geen persoonlijkheidstypes
De meeste assessmenttools werken met persoonlijkheidstypes. Je bent introvert of extravert, taakgericht of mensgericht, analytisch of creatief. Die types beschrijven een eigenschap: iets wat je bent, niet iets wat je kunt ontwikkelen.
MindSonar werkt anders. Het meet denkstijlen die contextafhankelijk en veranderbaar zijn. Hoe denk jij in deze rol, in dit team, in deze situatie?
MindSonar is ontwikkeld door Jaap Hollander, oprichter van Het IEP en grondlegger van NLP in Nederland. Het instrument is gebaseerd op twee pijlers.
Metaprogramma’s zijn denkstijlelementen die beschrijven hoe iemand filtert, prioriteert en zich oriënteert. Denk aan het verschil tussen iemand die beweegt richting een doel versus iemand die beweegt weg van een probleem. Of tussen iemand die globaal denkt versus iemand die werkt vanuit detail. MindSonar meet 13 van deze dimensies op schalen van 0 tot 10.
Graves Drives zijn de diepere waardeoriëntaties die bepalen waar iemand energie van krijgt. MindSonar onderscheidt 7 drives: veiligheid, orde, kracht, samenwerking, presteren, leren en groter geheel.
De combinatie van die twee lagen levert een profiel op dat altijd gekoppeld is aan een specifieke context. Geen type, maar een genuanceerd beeld van hoe deze persoon, nu, denkt.
Van breekpunten naar kansen
MindSonar analyseert wat een individu, een team of een organisatie beweegt. Want ook al onderschrijven mensen dezelfde waarden, als ze verschillende denkstijlen hebben, gaan ze totaal verschillend met die waarden om.
Denkstijlverschillen kunnen stimulansen of breekpunten zijn. MindSonar maakt die verschillen zichtbaar, zodat je ze kunt omzetten van hindernissen in hulpbronnen.
Wat MindSonar meet
Het assessment bestaat uit 76 items in zes vraagformaten:
- Identificatie-items: foto’s van mensen met tekstballonnen. Je kiest de persoon die het meest denkt zoals jij in die context.
- Symbool-items: kiezen uit verschillende symbolen.
- Vermijdingsitems: vragen in de vermijdende vorm (“Wat wil je voorkomen?”).
- Trefwoorditems: kiezen uit combinaties van trefwoorden.
- Spreekwoorditems: kiezen uit twee of drie spreekwoorden.
- Rechtstreekse items: directe vragen naar een metaprogramma.
Door tekst én foto’s te gebruiken, worden begrippen breder gemeten dan bij een reguliere vragenlijst. Het omzeilt bewuste zelfrepresentatie en geeft een nauwkeuriger beeld van daadwerkelijke denkpatronen.
De uitkomst is een gedetailleerd profiel met scores op 32 denkstijlelementen, 13 denkstijldimensies en 7 Graves-categorieën, aangevuld met reactietijden. De rapportage (circa 30 pagina’s) is direct na het invullen beschikbaar.
Hoe MindSonar wordt ingezet
Coaching
MindSonar geeft een coach direct zicht op waar het vastloopt. In plaats van tien gesprekken nodig te hebben om het denkpatroon achter een probleem te begrijpen, brengt het instrument dat patroon meteen in beeld.
Een cliënt die uitstelt, heeft vaak een sterk ‘weg-van’-patroon gecombineerd met een laag proactiviteitsprofiel. Iemand die conflicten vermijdt, heeft misschien een hoge score op ‘samenhang’ met weinig ruimte voor ‘verschil’. Met die informatie werkt coaching gerichter en sneller.
De aanpak is altijd drieluik: meten, analyseren en gerichte verandering faciliteren.
Teamontwikkeling
Elk team heeft een collectief denkprofiel. MindSonar maakt dat profiel zichtbaar: waar ligt de gezamenlijke kracht, en welke perspectieven missen?
Een team dat uitblinkt in detail maar niemand heeft die het grote geheel bewaakt. Een managementteam dat sterk is in visie maar de operationele uitvoering steeds laat liggen. MindSonar laat zien hoe die patronen samenhangen en biedt aanknopingspunten voor concrete verbetering.
Gedocumenteerde toepassingen: conflictoplossing in mijnbouworganisaties, het Nederlandse olympische paardensportteam, het Argentijnse WK-winnende voetbalteam.
Leiderschap
MindSonar meet vier essentiële leiderschapselementen: visie, strategie, engagement en veerkracht. Het profiel laat zien welke elementen sterk zijn en welke ontwikkeld kunnen worden. Op basis van meting, niet van gevoel.
Toepassingen: leiderschapsontwikkeling bij het Nederlandse leger en individuele leiderschapscoaching bij corporate organisaties.
Werving en selectie
Door een benchmarkprofiel te maken van de beste performers in een functie, meet MindSonar of een kandidaat qua denkstijl aansluit bij wat die functie werkelijk vraagt. Dat gaat verder dan competenties of ervaring. De vraag is of iemand van nature denkt op de manier die in die rol het meest effectief is.
MindSonar versus MBTI en DISC
MBTI en DISC typeren persoonlijkheid. Ze beschrijven wie je bent.
MindSonar meet hoe je denkt in een specifieke context. Omdat denkstijlen veranderbaar zijn, biedt MindSonar iets wat typetools niet kunnen: een uitgangspunt voor ontwikkeling.
Drie concrete verschillen:
Contextsensitief. MindSonar vraagt ‘hoe denk jij in deze rol, in deze situatie?’ Dezelfde persoon kan in verschillende contexten een heel ander profiel hebben.
Veranderingsgericht. Typetools beschrijven een toestand. MindSonar legt patronen bloot die je gericht kunt ontwikkelen. Een instrument voor groei, niet alleen voor beschrijving.
Fijnmazig. Waar DISC vier types kent en MBTI zestien, genereert MindSonar duizenden unieke profielen. Dat maakt het preciezer en bruikbaarder voor coaching en diagnose.
Wie MindSonar gebruikt
MindSonar wordt wereldwijd ingezet door coaches, HR-professionals, teamcoaches, L&D-managers en recruiters. Het instrument is alleen toegankelijk voor gecertificeerde professionals, omdat de interpretatie vakmanschap vereist.
Statistisch onderzoek heeft aangetoond dat MindSonar betrouwbaar en valide is. Het is breed inzetbaar, ook voor mensen met weinig zelfreflectie en voor uiteenlopende doelgroepen.
Je traint vier dagen, met vijf online sessies, inclusief twintig profielen om direct mee te werken. Na certificering krijg je een persoonlijke licentie en opname in het wereldwijde MindSonar-register.